افطحیه

افطحیه
نام	افطحیه
عقیده	به امامت عبدالله افطح فرزند بزرگ‌تر امام صادق علیه‌السّلام معتقد بودند.

أفطحیه، (فطحیه) فرقه‌ای منتسب به شیعه است. پیروان این فرقه معتقد بودند که پس از امام صادق ‌(علیه‌السّلام) امامت به فرزند بزرگ‌تر ایشان یعنی عبدالله‌ افطح رسیده است. برخی منابع، دلیل نام‌گذاری را انتساب این فرقه به یکی از رهبران آن به‌ نام عبدالله‌ بن‌ فطیح کوفی می‌دانند.

معنای افطح در لغت

افطح در لغت به کسی اطلاق می‌شود که دارای سر و یا پاهای پهن باشد و از آنجا که عبداللّه دارای سر یا پاهای پهن بود، وی را افطح و پیروانش را افطحیه یا فطحیه نامیدند.

تاریخچه

در منابع آمده است عبدالله که پس از اسماعیل فرزند بزرگ امام جعفر صادق (علیه‌السّلام) بود می‌گفت که امامت به بزرگ‌ترین فرزند امام پیشین منتقل می‌شود و حضرت صادق (علیه‌السّلام) فرمود هر کسی که در مجلس من بنشیند، او امام است و امام را جز امام غسل ندهد و جز وی بر پیکر او نماز نخواند و انگشتری او را به دست نکند و او را جز امام به خاک نسپارد و من متولی همه این امور بوده‌‌ام. شیخ‌ مفید می‌‏نویسد اینکه گفته‌اند امامت جز در اکبر اولاد نباشد، حدیثی است که کسی آن را روایت نکرده مگر اینکه شرطی با آن همراه بوده است و آن شرط چنین است که جانشین امام باید خالی از عاهه یعنی دور از عیب و آفات باشد در حالیکه عبدالله‌ بن جعفر خالی از عیب نبود، زیرا به مذهب «مرجئه» اعتقاد داشت. همچنین نقل شده است که روزی عبدالله در محضر امام صادق (علیه‌السّلام) حاضر شد و امام ساکت شد تا اینکه وی از مجلس بیرون رفت، اصحاب سبب خاموشی آن حضرت را پرسیدند، فرمود که او از «مرجئه» است. و اما پس از آنکه امام صادق (علیه‌السّلام) از دنیا رفت، بسیاری از اصحاب به عبدالله گرویدند، جز شماری اندک که امام راستین را می‌‏شناختند و چون در عبدالله دانشی نیافتند، از پیروی او سرباز زدند، اما آنان که به امامت او یقین کردند به این مذهب گراییدند و گفتند پسر او نیز پس از وی امام است، ولی چون عبدالله از دنیا رفت و پسری هم نداشت، بیشتر افطحیه از امامت او بازگشتند و به موسی‌ بن‌ جعفر (علیه‌السّلام) گرویدند و پیش از این در روزگار عبدالله نیز گروهی به امامت موسی‌بن‌ جعفر (علیه‌السّلام) گرائیده بودند. نقل شده است که عبدالله بعد از پدرش، بیش از هفتاد روز زنده نماند.

عقاید

مامقانی در کتاب «مقباس الهدایة» می‌‏نویسد که فطحیه در میان فرقه‌های شیعه از دو جهت به حق نزدیک‌ترند. یکی اینکه دیگر مذاهب فاسده متضمن انکار بعضی از ائمه است و مطابق نصوص قطعی هر کسی یکی از ائمه را انکار کند، مثل آن است که همگی را انکار کرده باشد، در صورتی‏ که فطحیه قائل به امامت دوازده امام است و عبدالله افطح را بین امام صادق (علیه‌السّلام) و برادر او امام موسی کاظم (علیه‌السّلام) می‏‌آوردند و فطحی نمی‌‏میرد مگر این که عارف به امام زمان خویش باشد، در حالیکه دیگر فرقه‌های شیعه، جاهل به امام زمان‌شان بودند. دیگر اینکه سایر مذاهب فاسد که به دوازده امام اعتقاد نداشتند، مثل فطحیه نبودند، زیرا عبدالله بیشتر از هفتاد روز امامت نکرد و پس از مرگ او کسانی که پیرو مذهب او بودند، به امامت امام موسی کاظم (علیه‌السّلام) گرویدند.

جستارهای وابسته

• شیعه
• امامت
• موسی‌ بن‌ جعفر (علیه‌السّلام)
• مرجئه

منابع

• محمد‌ بن عمر بن عبدالعزیز کشّی، رجال‌ الکشّی، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 13 بهمن‌ماه 1404 ش.

• ابوالحسن اشعری، مقالات الاسلامیین و اختلاف‌ المصلین، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 13 بهمن‌ماه 1404 ش.

• فخرالدین طریحی، مجمع‌ البحرین،، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 13 بهمن‌ماه 1404 ش.

• محمد‌جواد مشکور، فرهنگ فرق اسلامی، مشهد، انتشارات آستان قدس رضوی، سال 1372 ش، چ دوم، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 13 بهمن‌ماه 1404 ش.

• شیخ طوسی، اختیار معرفة الرجال،، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 13 بهمن‌ماه 1404 ش.