ثعالبه

ثعالبه
نام	ثعالبه
موسس	ثعلبة بن‌ عامر یا ثعلبة بن‌ مشکان
عقیده	1. پیرو عقاید خوارج. 2.گرفتن زکات از بندگان (بردگان) هنگامی که غنی‌اند و دادن زکات به آنها هنگامی که فقیرند، رواست.

ثعالبه، فرقه‌ای از خوارج و پیروان ثعلبة بن‌ عامر یا ثعلبة بن‌ مشکان بودند.

تاریخ تاسیس

به طور حتم، تاریخ تشکیل فرقه به بعد از ابوحنیفه می‌رسد. چون در برخی از دیدگاه‌ها، تابع ابوحنیفه بوده‌اند و عبدالکریم عجرد تابع عطیه اسود یمامی است که وی نیز حنفی بوده است.

تعریف

نام این فرقه را ثعلبیه و گاهی به اشتباه، تغلبیه می‌گویند. در بیشتر منابع، ثعالبه را گروهی منشعب از عَجارِده دانسته و گفته‌اند که ثعلبه از یاران عبدالکریم بن عَجْرَد بود.

دلیل جدایی از ابن عجرد

علت جدایی ثعلبه از ابن عجرد، اختلاف دیدگاه این دو نفر درباره اطفال بوده است. به اعتقاد ابن عجرد، باید از اطفال قبل از آنکه به بلوغ برسند برائت جست، ثعلبه معتقد بود که اطفال را باید دوست داشت، مگر که زیر بار حق نروند، زیرا درباره محبت یا دشمنی با کودکان حکم خاصی نداریم و اگر کودکی بعد از رسیدن به بلوغ، اسلام را نپذیرد، کافر شده است. اینان معتقدند که سوره یوسف جزء قرآن نیست، بلکه فقط یک داستان است.اختلاف دیدگاه این دو نفر در ماجرای خواستگاری از دختربچه‌ای بروز کرد و به جدایی آنان انجامید. اما داستان این‌چنین بود که مردی از عجارده، دختر ثعلبه را خواستگاری کرد، ثعلبه گفت مهر او را معین کن، خواستگار زنی را پیش مادر دختر فرستاد تا از او بپرسد که آیا دختر بالغ است یا نه؟ اگر بالغ شده به شرطی که در پیش عجارده معتبر است باید اسلام را توصیف کند تا هر چه مهر او باشد بدهد. مادر دختر گفت او زنی مسلمان و در ولایت ما است خواه بالغ یا نابالغ باشد. چون این خبر به عبدالکریم عجرد و ثعلبة بن‌مشکان رسید، عبدالکریم گفت کودکان تا بالغ نشده‌اند باید از آنها بیزاری جست. ثعلبه گفت ما باید از ایشان چه خردسال باشند یا بزرگ‌سال، سرپرستی کرده و آنان را تا زمانی که منکر حق نشده‌اند دوست بداریم. چون سخن بدینجا رسید، عجارده از ثعلبه جدا شدند و فرقه‌ای جدید به نام ثعالبه به‌ وجود آمد.

اعتقادات

به ثعالبه و پیروانش عقایدی نسبت داده شده است، از جمله اینکه گرفتن زکات از بندگان (بردگان) هنگامی که غنی‌اند و دادن زکات به آنها هنگامی که فقیرند، رواست. همچنین گفته شده است که ثعالبه منکر قضا و قدر الهی بودند و نیز کودکان را در عذاب پدران‌شان شریک می‌دانستند.

جستارهای وابسته

• خوارج
• ابوحنیفه
• ثعلبیه
• عَجارِده
• اسلام
• قرآن
• سوره یوسف

منابع

• ابن جوزی، تلبیس ابلیس، بیروت، سال 1368 م، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 17 اسفندماه 1404 ش.
• علی اصغر حکمت، رسالة معرفة المذاهب، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 17 اسفندماه 1404 ش.
• محمد‌جواد مشکور، هفتاد و‌ سه ملت یا اعتقادات مذاهب،رساله‌ای در فرق اسلام از آثار مربوط به قرن هشتم هجری قمری، تهران،انتشارات عطایی، سال ۱۳۳۷ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 17 اسفندماه 1404 ش.
• ابوالحسن اشعری، مقالات الاسلامییّن، انتشارات هلموت ریتر، ویسبادن، سال 1980 م، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:17 اسفندماه 1404 ش.
• عبدالقاهر بن طاهر بغدادی، الفرق بین الفرق، بیروت، دارالکتب‌العلمیة، (بی‌تا)، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 17 اسفندماه 1404 ش.
• ابوالحسن اشعری، مقالات الاسلامییّن، انتشارات هلموت ریتر، ویسبادن، سال 1980 م، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 17 اسفندماه 1404 ش.
• محمد بن‌ عبدالکریم شهرستانی، الملل و النحل، بیروت، سال 1986 م، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 17 اسفندماه 1404 ش.
• ابن جوزی، تلبیس ابلیس، بیروت، سال 1368 ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 17 اسفندماه 1404 ش.
• رسالة معرفة المذاهب، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب: 17 اسفندماه 1404 ش.
• رساله‌ای در فرق اسلام از آثار قرن هشتم هجری، تهران، انتشارات عطایی، سال ۱۳۳۷ ش، تاریخ درج مطلب: بی‌تا، تاریخ مشاهدۀ مطلب:17 اسفندماه 1404 ش.